De pest



~:§:~



           De pest is een zoönose, een ziekte die van een dier op de mens wordt overgedragen.
De ziekte wordt veroorzaakt door de bacterie Yersinia pestis.
Deze bacterie wordt door vlooien overgebracht van ratten op mensen : een vlo die eerst bloed zuigt bij een geïnfecteerde rat, en na het overlijden van die rat overspringt op de mens, brengt door bloed te zuigen van zijn nieuwe gastheer de bacterie over.

Er zijn 3 soorten pest : de builenpest, de longpest, en de septicaemische pest.
Bij de builenpest manifesteert de infectie zich als pijnlijke zwellingen van de lymfeklieren, voornamelijk in de lies en onder de oksels, die na enkele dagen etterig doorbreken.
In sommige gevallen kan de pestbacterie de longen van de zieke infecteren.
Deze zeer besmettelijke longpest kan bovendien van mens op mens overgedragen worden.
Bij septicaemische pest veroorzaakt de yersinia pestis een algemene bloedvergiftiging bij het slachtoffer.
Minder dan de helft van de getroffenen overleeft de ziekte.

De oorsprong van de ziekte is te vinden in Azië, vermoedelijk in Mongolië.
Reeds in het Oude China werden pestepidemieën beschreven, en in 541 werd het Byzantijnse rijk getroffen door de Justiniaanse pestepidemie.
In middeleeuws Europa werd de ziekte voor het eerst geconstateerd in Italië, waarna de ziekte zich tussen 1348 en '51 verspreidde door Frankrijk, Spanje, Engeland, de Nederlanden, Duitsland, Noorwegen en Rusland.
Er werd becijferd dat in de periode 1350-1400 niet minder dan 25 à 30 miljoen mensen in Europa aan de pest overleden.
Dit was ongeveer 30 tot 40% van de bevolking!

De ontreddering die volgde op zo'n pestepidemie was enorm : de maatschappelijke ontwikkeling kwam tot stilstand, en het duurde twee eeuwen voor onze gewesten deze demografische achteruitgang zijn te boven gekomen.

De opbloeiende middeleeuwse steden met hun grote concentratie aan mensen en hun afval vormden een onweerstaanbare aantrekkingspool voor de ratten.
Door de onhygiënische situatie kon de ziekte zich enorm snel verspreiden, en in sommige steden of streken stierf de bevolking volledig uit.
De pestepidemieën leidden tot grote migraties, waarbij de begoede bevolking de stad ontvluchtte, en zich terugtrok op hun oorpronkelijke landgoederen of buitenverblijven in de provincie.
Een prachtig voorbeeld daarvan leveren ons Boccaccio's "De Camerone"-vertellers in het in 1348 door de pest getroffen Firenze.

Toen in het derde kwart van de 17de eeuw de huisrat werd verdrongen door de rioolrat verdween de pest uit onze streken.
De ziekte is echter nog niet uitgestorven, en sporadisch zijn er nadien nog plaatselijke opstoten van de pest geweest, zoals in Zuid-Europa in het begin van de 18de eeuw, en zelfs nog in 2000 in Indië.
Doordat men nu echter weet waardoor de ziekte veroorzaakt wordt, is ze perfect te behandelen met specifieke antibiotica.